Zielona Gospodarka - czy możliwy jest wzrost gospodarczy i ochrona ekosystemu?

30/11/2018

Podczas kongresu "Nowe specjalizacje, nowe możliwości" uczestnicy omawiali politykę środowiskową, gospodarczą, społeczną oraz innowacje, które mają zapewnić społeczeństwu efektywne wykorzystanie zasobów w procesach produkcji i konsumpcj

Pierwszy dzień Kongresu poświęcony był tematyce zielonej  gospodarki, jednej z nowych inteligentnych specjalizacji (IS) Województwa Śląskiego. Obszar ten obejmuje działania, mające na celu wspieranie wzrostu i rozwoju gospodarczego, z zapewnieniem stałej dostępności kapitału naturalnego oraz usług ekosystemowych. W tym kontekście omawiano politykę środowiskową, gospodarczą, społeczną oraz innowacje, które mają zapewnić społeczeństwu efektywne wykorzystanie zasobów w procesach produkcji i konsumpcji.

Spotkanie rozpoczął prof. Jerzy Buzek, Przewodniczący Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii Parlamentu Europejskiego. W swoim wystąpieniu podkreślił rolę Inteligentnych specjalizacji, ważnych z perspektywy rozwoju regionalnego oraz ich znaczenie w pozyskiwaniu środków unijnych z różnych źródeł, jak na przykład z funduszy strukturalnych, programów "Horyzont 2020/Horyzont Europa" czy "Connecting Europe Facility" ("Łącząc Europę”). Jerzy Buzek przypomniał, iż w tworzeniu i rozwoju zielonej gospodarki może pomóc fundusz dla regionów górniczych, którego powstania w ramach nowego wieloletniego budżetu UE domaga się Parlament Europejski (postuluje się o 4,8 mld euro).

Prof. Luc Hittinger, Członek Prezydium Francuskiej Konferencji Przewodniczących Uniwersytetów, Przewodniczący CLORA (Club of Associated Research Organisations) w Brukseli, przedstawił kwestie nowych specjalizacji oraz  możliwości wsparcia w Programu Horyzont Europa. Główne cele programu to wspieranie tworzenia i rozpowszechniania wykwalifikowanej wiedzy, wzmacnianie wpływu badań naukowych i innowacji we wszystkich politykach europejskich, pobudzanie innowacji oraz usprawniania wdrażania ich na rynek. Wspomniał o rozporządzeniu w sprawie wspólnych przepisów regulowanych przez 7 funduszy: Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego, Fundusz Spójności, Europejski Fundusz Socjalny Plus, Europejski Fundusz Morski i Rybołówstwa, Fundusz Azylowy i Migracyjny, Wewnętrzny Fundusz Bezpieczeństwa oraz Zarządzanie Granicami Zewnętrznymi i Wizami. Podkreślił, iż dążenie do bardziej inteligentnej Europy jest możliwe dzięki promowaniu transformacji gospodarczej w sposób innowacyjny i bardziej inteligentny. Podkreślił również rolę współpracy międzyregionalnej w łańcuchu wartości oraz zasadę komplementarności jako nowym podejściu w Programie Europa.

Następnie Rafał Janas ekspert Komisji Europejskiej z Dyrekcji Generalnej ds. zatrudnienia, spraw społecznych i włączenia społecznego zaznaczył, iż niskoemisyjna gospodarka w transformacji przemysłowej i w gospodarce o obiegu zamkniętym wpisuje się w jeden z 5 celów nowej polityki spójności. Mowa tu o celu „Bezemisyjna Europa”, wdrażającym Porozumienie Paryskie, według zapisów którego planowana jest inwestycja w transformację sektora energetycznego, w odnawialne źródła energii oraz walkę ze zmianą klimatu. Nawiązał również do warunkowości pod kątem działań wspierających transformację przemysłową. Podkreślił, iż tego jeszcze nie było w obecnej perspektywie. Zielona gospodarka to docelowy model gospodarczy, do którego powinny dążyć wszystkie regiony europejskie.

Po sesji inauguracyjnej, odbyły się dwie sesje tematyczne. W pierwszej pt. „Zielona przyszłość miast. Potencjał regionów w zielonej gospodarce”, udział wzięli przedstawiciele Śląsko Zagłębiowskiej Metropolii, Urzędu Marszałkowskiego Woj. Małopolskiego, Uniwersytetu Śląskiego, Aglomeracji Opolskiej oraz Ambasady Francji.

Tomasz Pietrusiak, Z-ca Dyrektora Departamentu Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego, przedstawił rolę eko-doradców w zintegrowanym projekcie LIFE- IP. Głównym celem projektu jest przyspieszenie realizacji "Planu Jakości Powietrza dla Województwa Małopolskiego" oraz poprawa jakości powietrza poprzez zmianę zachowania i wzrostu świadomości mieszkańców, a także wzmocnienie współpracy z interesariuszami. Efekt projektu to utworzenie ok. 100 zielonych miejsc pracy dla pracowników zajmujących się wdrożeniem Planu Jakości Powietrza, pobudzenie potencjału w gminach, oraz zwiększenie poziomu wiedzy, a także wymiana doświadczeń na poziomie lokalnym, regionalnym i międzynarodowym. Ponadto projekt zakłada wsparcie dodatkowych działań, tj. wymiana kotłów węglowych, termiczną renowację budynków oraz zrównoważony transport miejski.

Członek Zarządu Górnośląsko Zagłębiowskiej Metropolii, Karolina Wadowska skupiła się na dotychczasowych osiągnięciach Metropolii dot. zintegrowania, usprawnienia i rozbudowania oferty transportu publicznego, który ma zapewnić zrównoważoną mobilność miejską na obszarze GZM. Przedstawiła także możliwości zw. z wykorzystywaniem dronów do walki ze smogiem, które mają być testowane na terenie Metropolii.

Bernadetta Lisson-Pastwa Koordynatorka działań Aglomeracji Opolskiej w zakresie ochrony przyrody i promocji bioróżnorodności podkreśliła rolę edukacji najmłodszych obywateli poprzez organizowanie konkursów z zakresu ochrony środowiska. Natomiast gmina powinna pełnić rolę edukatora
i promotora poprzez wprowadzenie w struktury administracyjne np. doradców energetycznych, zajmujących się informowaniem obywateli, jak również aplikowaniem o nowe środki finansowe
w zakresie ochrony środowiska.

Z kolei, Prof. Piotr Skubała z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Śląskiego powiedział, iż musimy zmienić wszystko włącznie z gospodarką i społeczeństwem. Musimy odejść od spalania paliw kopalnych, a wykorzystać potencjał jaki drzemie w miastach. Jest to jedyna słuszna droga. Należy zatem skoncentrować się na odnawialnych źródłach energii i odtwarzaniu zasobów przyrody. Przekonywał, iż miasta to idealne miejsca do odtwarzania zieleni.

Adam Kapella, Radca ds. Zrównoważonego Rozwoju w Ambasadzie Francji w Polsce stwierdził, iż dla dalszego, efektywnego i przyjaznego środowisku rozwoju, konieczne jest dalsze i jeszcze bardziej intensywne wsparcie badań i inteligentnych projektów. Pobudzanie wzrostu musi jednak odbywać się jednocześnie z troską o środowisko. Nawiązał również do ambitnych celów, jakie Francja postawiła przed sobą do zrealizowania w kwestiach zielonej gospodarki, m.in. w zakresie eko-miast (ecocities) i eko-dzielnic (ecoquartier).

Z kolei w drugiej sesji panelowej, która poświęcona była technologiom przyszłości oraz walce ze smogiem, udział wzięli przedstawiciele Parku Technologicznego Euro-Centrum, Uniwersytetu Śląskiego, Klastra South Poland Cleantech oraz Urzędu Marszałkowskiego Woj. Śląskiego.

Prezes Zarządu Parku Technologicznego Euro-Centrum Sp. zo.o Paweł Podsiadło powiedział, iż innowacje są kluczem w sferze społecznej i technologicznej. Powodem wszystkich rewolucji przemysłowych były zmiany gospodarcze, społeczne i polityczne. Istotny wpływ na zmianę sytuacji miały innowacje, globalizacja gospodarki, ekologia, utrata rynków zbytu i wreszcie wyczerpanie zasobów. Zmiana zaczęła się od I rewolucji przemysłowej, rozpoczętej od Wiosny Ludów w 1848 r., po II rewolucję związaną z budową przemysłu ciężkiego, opartego na węglu i stali, rewolucję naukowo-technologiczną tzw. „zielone biurowce” i smart space, dzielącej się na innowacje technologiczne (Internet rzeczy) oraz innowacje społeczne (Internet dla ludzi), a także IV rewolucję przemysłową, której społeczną konsekwencją jest dehumanizacja życia społecznego. Przekonywał, iż inteligencja grupy powstaje w wyniku współzawodnictwa pomiędzy wieloma jednostkami, ale zamiast tego mamy „Samotny inteligentny tłum”. Integracja innowacji społecznych i technologicznych jest warunkiem wdrażania polityki rozwoju.

Dr hab. Iwona Jelonek z Wydziału Nauk o Ziemi z Uniwersytetu Śląskiego powiedziała, iż dalszy, wymierny i skuteczny rozwój Odnawialnych Źródeł Energii nie jest jednak możliwy bez ujęcia w tym zakresie nowoczesnego, przyjaznego środowisku wykorzystania węgla. „Nie odpalimy OZE bez węgla, a bez koksu nie będzie stali” dodała. Należy wprowadzić nowoczesną technologię, uczyć się oszczędzać i wytwarzać energię. Przykładem mogą być budynki pasywne czy tereny zielone oddawane pod produkcję biomasy. Według niej, hybrydyzacja to najlepsza technologia do wykorzystania w obecnej chwili.

Janusz Kahl, Dyrektor South Poland Cleantech Cluster Sp .zo.o oraz Konsul honorowy Danii, Finlandii i Islandii w województwach Małopolskim, Śląskim, Podkarpackim i Świętokrzyskim, przybliżył uczestnikom Kongresu działalność klastra, którego misją jest wsparcie zrównoważonego i zielonego wzrostu regionu poprzez uczestniczenie w tworzeniu i realizowaniu włączającej polityki zielonego wzrostu, mogącej poprawić sytuację społeczną mieszkańców, promującą odpowiedzialne gospodarowanie surowcami naturalnymi i respektującą równowagę na naszej planecie. Głównym jego celem jest realizacja polityki państwa i regionu poprzez zapewnienie szybszego wzrostu istniejących w regionie cleantech firm, stworzenie nowych oraz przyciągnięcie zagranicznych spółek, inwestycji i talentu. South Poland Cleantech Cluster realizuje powyższe cele m.in. poprzez pobudzanie popytu firm na innowacje i prace badawczo-naukowe. Ponadto przedstawił Wspólną Wizję KE na okres 2021- 2027 oraz jej główne cele, podkreślił znaczenie umiejętności Kluczowych technologii wspierających – KET oraz jakie korzyści mają kraje i regiony z ich wdrażania.

Blanka Romanowska, Kierownik Referatu ds. planowania w zakresie środowiska w Wydziale Ochrony Środowiska w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Śląskiego przedstawiła akty prawa miejscowego dla województwa śląskiego dotyczące Programu ochrony powietrza, wymieniając m.in. uchwałę z 18 grudnia 2017 r. w sprawie „Programu ochrony powietrza dla terenu województwa śląskiego mającego na celu osiągnięcia poziomów dopuszczalnych substancji w powietrzu oraz pułapu stężenia ekspozycji”, która weszła w życie 11 stycznia 2018 r. oraz uchwałę w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa śląskiego ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw, która weszła w życie 1 września 2017 r. W 2015 r. przeprowadzono ocenę jakości powietrza, która wykazała, iż przyczyną złej jakości powietrza jest przekroczenie poziomów dopuszczalnych i docelowych. Działania naprawcze w Programie ochrony powietrza mają koncentrować się nie tylko na ograniczeniu emisji liniowej i emisji powierzchniowej, ale także na działaniach edukacyjnych. Wymagany efekt redukcji emisji powierzchniowej podzielono zatem na 4 okresy: 2021, 2023,2025, 2027. Uchwała antysmogowa zawiera również terminy wymiany urządzeń grzewczych – kotłów.

Drugi dzień kongresu, poświęcony był tematyce związanej z przemysłami kreatywnymi w zakresie kształtowania rozwoju społeczno-gospodarczego w Europie i w Polsce z perspektywy międzynarodowej, krajowej i regionalnej.  Należy wspomnieć, iż kultura dopiero od niedawna została powiązana z rozwojem gospodarczym i polityką ekonomiczną. Tym samym staje się ona odpowiedzialna nie tylko za tworzenie  tożsamości regionalnej, ale również określa atrakcyjność danego regionu nie tylko dla samych jego mieszkańców, ale także dla inwestorów i regularnie odwiedzających go turystów. W dużym stopniu wpływa ona także na innowacyjność przedsiębiorstw, przyciągając wysokiej klasy specjalistów. Ponadto umożliwia tworzenie nowych miejsc pracy
i powoduje wzrost jego konkurencyjności. Ważną częścią wydarzenia było zapoznanie się
z doświadczeniami województwa małopolskiego oraz wielkopolskiego, które zdobyli je wzorując się na najlepszych. Poruszony został również temat inkluzji społecznej jako wyzwania dla miast i regionu
w kontekście projektowania produktów i usług.

Organizatorami Kongresu, który odbył się w dniach 26-27 listopada br.,byli: Dom Polski Południowej w Brukseli (z ramienia DPP koordynatorem wydarzenia było: Stowarzyszenie  Biznes – Nauka – Samorząd „Pro Silesia”), Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach oraz Zamek Cieszyn.

 

Powrót do listy